Wednesday, January 22, 2014

I Bargained with Life for a Penny

I bargained with Life for a penny,
And Life would pay no more,
However I begged at evening
When I counted my scanty store.

For Life is a just employer,
He gives you what you ask,
But once you have set the wages,
Why, you must bear the task.

I worked for a menial’s hire,
Only to learn, dismayed,
That any wage I had asked of Life,
Life would have willingly paid.

-Jessie B. Rittenhouse

Saturday, December 21, 2013

Paano sila sa bahay?

Nasa BDO ako nung isang araw para mag-withdraw at magbayad ng binili kong item online. Habang nakapila, minamasdan ko ang mga empleyado ng bangko. Pinapakiramdaman ko rin ang ambiance. Kumportable ang lahat sa lamig ng aircon. Ang mga nagtatrabaho ay nakapostura at kagalang-galang ang attire. Bagay na bagay ang kanilang kasuotan sa dami ng perang hinahawakan nila.

Pero hindi ko matagal na-enjoy ang nakikita ko. Agad kong naisip, paano sila sa bahay? Lahat kaya sila ay may disenteng electric fan na talagang nakakapawi ng init? Kasing-ayos din kaya silang manamit? Kumportable kaya ang pagkilos nila sa bahay, at maging ang pagtulog? Hindi ko maiwasang maisip ang ganun dahil marami na rin akong nakitang mga manager at mga staff na maayos lang tingnan dahil sa uniform pero ang totoo e problemado dahil hindi sapat ang kita. Ni hindi mabili ang lahat ng kailangan dahil kulang ang budget.

Ito ang katotohanan ng karamihan sa mga empleyado. Iba ang imahe sa trabaho at iba sa bahay. Sa trabaho, may panggastos sa fastfood, pagdating sa bahay, "pwede na yan" ang pagkain. Todo porma sa trabaho, longga ang mga damit sa bahay. May mga nagsasabi pang mas gusto nila yung mga damit na manipis na at halos mukhang basahan -- o masahol pa sa matinong pamunas -- dahil presko daw. Pwede ka rin naman magkaroon ng presko at maayos na damit. Hindi naman magkasalungat ang pagiging presentable at ang pagiging presko, di ba? Minsan ay hindi natin napapansin na gumagawa na lang tayo ng justification sa sitwasyon natin para lang hindi natin aminin sa sarili na hindi sapat ang pantugon natin sa ating mga pangangailangan.

Ito pa ang ilang halimbawa. Matagal nang dapat bunutin o ipaayos ang ngipin pero hanggang ngayon, wala pang ginagawa, kasi nanghihinayang sa gagastusin. Gustong magbawas ng taba, pero hindi na muna kasi "mahal". Nagkakasakit na dahil sa kakulangan sa sustansya ng prutas at gulay, walang magawa, kasi sapat lang sa main meals. Nasira ang computer, standby muna, wala pang budget para sa repair. Bibili ng software o mga audio/video discs, pirated, yun lang kasi ang kaya. Stressed na sa itsura ng buhok pero hindi maalagaan, saka na lang pag may bonus na.

Sinasabi ng mga eksperto na ang mga pagbabagong dini-delay natin ay umuubos sa ating lakas. Tuwing makikita mo ang itsura mo sa salamin at hindi ka kuntento dito pero wala kang magawa, dumadagdag ito sa stress mo kahit na hindi ka aware. Kapag nakikita mong makalat sa bahay pero hindi mo malinis dahil wala ka pa sa mood, kinokonsumo nito ang energy mo. Kapag alam mong meron kang "dapat" bilihin o i-avail na service pero ipinagpapaliban mo dahil sakto lang ang budget, dini-drain nito ang lakas mo. Simple lang ang dahilan: hindi tumitigil ang isip (subconscious mind) sa paghahanap ng paraan para mailagay sa tamang balanse ang lahat. Kapag alam nitong mayroong hindi tama, hindi ito mapakali hanggang hindi naaayos ang lahat. Kumbaga sa computer program, it's working on the background. Kumokonsumo ito ng maraming resources. Naapektuhan nito, sa hindi magandang paraan, ang foreground performance o yung "nakikitang ginagawa". Kapag hindi kaya ng utak, isa-isang magpo-"forced close" ang mga current process.

Ano ang solusyon dito? Be expandable and provide more than enough resources. We don't want our subconscious to take too much stress caused by long overdue changes that we should have made.

Gusto ko lang i-share bilang panghuli. Habang nasa BDO pa rin ako at nakapila, may dalawang kabataang lalaki ang nasa harapan ng isang teller. Sa pag-itan nilang tatlo ay nakalatag ang mga bundle ng pera na sa tingin ko ay hindi bababa sa P500,000 at hindi rin malayo sa isang milyong piso (pisong coin ang naiisip mo, noh?). Naka-basketball shorts and sando lang yung may dalang backpack, pero sa kilos niya e parang siya yung may-ari nung perang inilalagay niya sa bag. Yung kasama niya naman ay naka-jeans at may suot na Jamaican hat. Paano kung doon nga sa naka-bag yung perang dala niya, sino sa palagay mo ang titingnan ng may paghanga at mas may pagalang, yung naka-formal attire o yung naka-basketball uniform? Kung marami akong kilalang mga empleyadong laging kapos kahit na mukhang maalwan ang porma, marami din akong kilalang mga milyonaryo pero casual lang manamit dahil nagmula sila, hindi lang sa kakapusan kundi sa totoong kahirapan. Ang tanong na "paano sila sa bahay" ay hindi lang tumutukoy sa itsura ng mga empleyado kapag nasa bahay kundi sa totoong kalagayan ng buhay nila sa likod ng company uniform o ng pormang pantrabaho.

May mga magsasabing, "Ganun talaga!" Nasanay na tayo na yun ang "normal". Pero yun nga ba ang normal?

Thursday, June 21, 2012

It’s Up To Me


I get discouraged now and then
When there are clouds of gray,
Until I think about the things
That happened yesterday.
I do not mean the day before
Or those of months ago,
But all the yesterdays in which
I had the chance to grow.
I think of opportunities
That I allowed to die,
And those I took advantage of
Before they passed me by.
And I remember that the past
Presented quite a plight,
But somehow I endured it and
The future seemed all right.
And I remind myself that I
Am capable and free,
And my success and happiness
Are really up to me.
James J. Metcalfe

Friday, March 11, 2011

Mas Mahirap Daw

Madalas kong marinig ang linyang, "Mahirap ang buhay ngayon," na madalas ko rin naman sinasagot ng tanong na, "Kailan ba naging madali ang buhay?"

Teka, isipin ko...ang tinutukoy kaya nilang mas madaling buhay ay noong panahon nina Adan at Eba kung saan namimitas lang sila ng kakainin? Mukhang mas maginhawa nga yun. Pero ipinapakita pa rin ng ganung larawan na ang tao ay nakatakda sa paggawa. Maaaring hindi nga sila ang nagtanim ng mga puno pero kailangan pa rin nilang mag-ani bago ito pakinabangan. Kung may Juan Tamad na sa panahong iyon, sa palagay mo ba ay sasabihin niyang kumportable ang buhay? Hindi. Sasabihin niyang mahirap ang buhay dahil kailangan mo pang tumayo, iangat ang kamay, at gumamit ng lakas bago ka makakain. Nakikita mo ba ang tinutuntun ko?

Sabi ng ilang matatanda, mas madali daw ang buhay noon dahil mura ang mga bilihin at minsan ay pwede ka pang humingi ng mga pananim ng kapitbahay o mamulot sa kakahuyan. Pero kung ikukumpara ang sitwasyon ng mga lolo at lola natin sa sitwasyon ng buhay nina Adan at Eba, sasabihin ba nating madali ang buhay? Hindi. Dahil kahit gaano kamura ang mga bilihin noon, bibili ka pa rin. Ibig sabihin, kailangan mong magtrabaho para magkapera at makabili ng kakainin.

Ngayon, bakit natin nasasabing mahirap ang buhay? Dahil ikinukumpara natin ito sa ginhawa ng unang panahon. Pero kung nabuhay ka sa panahong iyon, sasabihin mo bang madali ang buhay? Hindi. Simple lang ang dahilan: gusto natin lagi ng mas madali. Ikinukumpara natin ang kasalukuyan sa nakaraan dahil gusto nating malarawan ang "mas madaling buhay" at makaramdam ng ginhawa kahit sa imahinasyon lang, pero kahit saang panahon tayo ilagay, kung ganito tayo mag-isip, hindi natin kailanman matatagpuan ang kapahingahan -- ang sarap at saya ng buhay.

Ito ngayon ang isipin mo, alin ang mas madali at kumportable: ang mag-aral sa ilalim ng bubong na may pantay na upuan o mag-aral sa ilalim ng puno na lupa ang upuan? Ang bumyahe sa ibang bansa sa loob ng isang oras o bumyahe sa loob ng ilang buwan o taon? Ang magpadala ng sulat o maikling mensahe sa loob ng isa hanggang tatlong segundo o maghintay ng isa hanggang tatlong buwan o higit pa sa pagdating ng mensahero? Ang makabaliita sa TV tungkol sa mga nangyayari sa lugar kung saan mayroon kang mga kamag-anak o maghintay na puno ng takot at pag-aalala kung may makakapaghatid nga sa iyo ng balita?

Sa totoong buhay, alam mo man o hindi, ngayon ang panahon kung kailan ang isang mahirap ay may mga oportunidad na yumaman sa pinakamabilis na paraan sa kasaysayan ng tao. Ngayon din ang panahon na pinakamabilis ang pag-unlad ng teknolohiya. Sa loob lang ng isang araw, sa loob ng iyong kwarto, ay posible mo nang maikot ang buong mundo at makakilala ng mga tao sa iba't ibang bansa. Mas maraming kakilala, mas maraming koneksyon (hindi sa negatibong kahulugan), mas maraming oportunidad, mas malaki ang potensyal, at mas produktibo -- yun ay kung alam mo kung paano. Pero kahit ano pa ang ihain, laging may mga taong magsasabi na mahirap ang buhay ngayon.

Nagbungkal ka ba muna ng lupa, nag-araro, nagtanim, naghintay, nag-ani, nagbayo, at nagbuhat bago ka nakakain? At kung ito man ang gawain mo ngayon, may pagkakaiba ba ito sa noon? Hindi ba't ang pagbubungkal ng lupa ngayon ay pagbubungkal din ng lupa noon? May pagkakataon pa nga na higit na mas madali ang proseso ng pagtatanim at pag-aani ngayon kung ikukumpara sa noon. Ibig sabihin, mas madali pa rin ang buhay sa ating panahon -- maliban na lang kung hindi mo gusto ang progreso ng buhay ngayon at gusto mong bumalik sa panahon ng gasera, pamaypay, karwahe, paragos, maburak o maalikabok na daan, karterong nakasakay sa kabayo, kumadrona ng nayon, dahong gamot, at mga bagay na halos hindi mo na maalala dahil nasarapan ka na nang husto sa modernong buhay mo.

Sapat na ang dulot ng mga natural at di-maiiwasang hirap ng buhay, noon man o ngayon, at hindi na natin ito kailangan pang dagdagan sa pamamagitan ng patuloy na pag-iisip at pagsasabing, "Mahirap ang buhay ngayon." Kung may sugat sa tuhod ang anak mo, sasabihin mo ba sa kanyang, "Masakit yan, hindi ka makakalakad"? Hindi. Ang sasabihin mo ay, "Huwag kang matakot, gagaling din yan," dahil yun ang totoo at dahil yun ang magpapagaan ng loob niya. Tayo ay sugatan sa maraming pagkakataon, dahil sa mundong ito, hindi kailanman naging perpekto ang buhay. Kailangan mo pa bang ipagluksa at ipamukha sa sarili ang iyong mga paghihirap? Hindi ba't dapat lang na sabihin mo, "Aahon ako!" dahil ito ang magpapagaan sa loob mo, at dahil nakasalalay sa iyo ang katotohanang ito?

Monday, January 31, 2011

Katamarang Mag-isip

Sa panahong ito kung saan ang lahat ng bagay ay pwedeng madaliin (akala nila), isa sa pinakakinatatamarang gawin ng tao ay ang mag-isip. Ang pag-uulam, halimbawa, ng instant pancit canton o instant mami ay hindi lang laging dahil sa ayaw magluto; madalas din na ito ay dahil ayaw nang mag-isip kung ano ang ihahanda. Ang pag-aapply sa isang trabaho na "malaki" ang sweldo, kahit na kailangan itong gastusan ng malaki din, ay hindi dahil ito lang ang oportunidad na nakikita; madalas, ito rin ay dahil tinatamad nang mag-isip kung paano gagamitin ang pera para mas higit na mapakinabangan.

Aminin man o hindi, halos lahat ng desisyon ng mga tao ngayon ay mayroong epekto ng katamarang mag-isip, sa isa o maraming paraan. Isa sa mga patunay niyan ay ang laganap na kultura ng ng iskeptisismo. Siguro para sa iba, ang salitang "skepticism" ay may pilosopikal na tunog; pero kung tutuusin, isa lamang itong simpleng katamaran -- katamarang mag-isip. Marami sa mga tao ngayon ay iskeptiko nang walang anumang dahilan maliban sa pagiging tamad. Pakunwari silang nagtatanong o nag-iimbestiga, pero ang totoo ay nakahanda na ang kanilang konklusyon (kung matatawag nga yung ganun).

Ganito mag-isip ang mga iskeptiko: Kung talagang mahalaga yan, alam ko na sana; kung hindi ko yan alam, di yan mahalaga. Dalawa sa mga pangkaraniwan nilang reaksyon kapag inihaharap sa kanila ang isang bagong konsepto na hindi nila kayang sakyan ay [1] deretsahang pagtanggi na makinig tulad ng pagsasabing, "Hindi yan totoo," "Mahirap yan," "Kung...e di sana...," "Hindi ako naniniwala," o kaya naman ay [2] pagkukunwari na ang kanilang hindi paniniwala ay bunga ng naunang kaalaman (prior knowledge) tungkol sa konseptong ipiniprisinta, tulad ng pagsasabing, "Ah, alam ko na yan," "Narinig ko na yan," "Yan yung sinasabi ni...," saka susundan ng negatibong komento. Sa ganitong paraan, mapalalabas nila (akala nila) na ang kanilang pagtangging maniwala ay hindi bunga ng ignoransya. Tuso ang ganitong paraan ng pagsagot dahil hindi lamang nito itinatago ang kawalang-alam ng nagsasalita, ipinahihiwatig pa nito na ang nagprisinta ng konsepto ay siyang kulang sa kaalaman.

Ang katamarang mag-isip ang isa sa mga pinakamahirap gamutin na ugali ng tao ngayon. Hindi lang ito personal na bisyo, isa na itong kultura. Kung alin ang mas madali, mas komportable, at mas konbinyente, yun ang tama. Ayaw na nating mag-isip kaya ipinauubaya na lang sa damdamin o sa popular na opinyon ang pagiging wasto at totoo ng isang bagay. Ito ang isa sa malalaking dahilan kung bakit hindi umaangat ang ating buhay. Kung ano ang ginagawa ng marami, yun lang din ang kaya nating gawin. Dahil dito kaya kasama rin tayo ng marami na patuloy na hindi umuunlad.

Saturday, January 22, 2011

Daga Ka Ba?

May nakita ka na bang daga na nakarating sa gusto niyang puntahan habang mabilis siyang tumatakbo sa kanyang kulungang umiikot? Imposibleng mangyari yun!


Ganito rin ang kalagayan ng mga taong umiikot ang buhay sa pagtatrabaho, pamomroblema sa mga bayarin, pagbabayad ng utang, pagkaubos ng pera, pag-utang, at patuloy na pagtatrabaho para makabayad ng utang. Sino ang mga taong ito?

Ayon sa pag-aaral, 90% ng mga Filipino ay nasa ganitong sitwasyon. Bago makakuha ng trabaho, gagastos muna nang malaki. Pag may trabaho na, araw ng sweldo ang iniisip. Bago pa dumating ang araw na iyon, nakaplano na kung gaano kalaking bahagi ng sahod ang ibabayad sa utang at buwanang mga bayarin. Dahil hindi sapat ang allowance para sa 15 araw, mangungutang. Wala pa man natatrabaho, ang susunod na sweldo ay nakatakda nang ibayad sa utang.

Kung isa ka sa mga taong ito na habang nagtatrabaho ay sweldo ang nasa isip, kasama ka rin sa tinatawag na "rat race". Kahit gaano kabilis mo takbuhin ang gusto mong puntahan, hindi ka makararating. Mananatili kang balisa at nag-aalala kung magkano ang tatanggapin mo at paano mo ito pagkakasyahin.

Ang tanong na binabalewala ng karamihan ay ito: "Gusto mo bang manatiling isang daga?"

Bakit, sa palagay mo, may iilang porsyento lang ng mayayamang tao? Dahil sila lang ang nanindigan sa sagot na, "Ayaw kong manatiling isang daga!" Hindi sila nakaalis sa karera ng daga dahil lang sa sipag at tiyaga. Alam nila kung nasaan ang pag-unlad at dun sila pumupunta. Ito ang kaalamang hindi taglay (o ayaw taglayin) ng mas nakararami. Bakit? Dahil hindi ito ang popular. Hindi ito "normal". Hindi ito ang ginagawa ng marami.

Ayon kay Robert Kiyosaki, madalang mangyari na nasosolusyunan ng maraming pera ang mga problema ng tao tungkol sa pera. Ano daw? Nakakadugo ng ilong, di ba? Nasanay tayo sa kaisipan na kapag may problema ka sa pera, ang pagkakaroon ng pera ang solusyon. Kaya naman, mas marami din ang nanatiling mahirap o nakikipagbuno sa kanilang kalagayang pinansyal.

Malibang sundan natin ang mentalidad ng mga matagumpay sa larangang ito, mananatili tayo sa ating kulungan. Magreklamo man tayo hanggang sa ating huling hininga, walang makakatulong sa atin. Hindi ang kawalan ng oportunidad ang bumibilanggo sa atin kundi ang ating kayabangan at katigasan ng ulo. Ayaw nating tanggapin ang anumang bago kung linalabag nito ang ating mga nakasanayan. Gaano man kalalim bumaon ang maling kaisipan sa ating sarili, dapat natin itong bunutin mula sa ugat na parang talahib na pumapatay sa pananim.

Kung isa ka sa mga gustong manatiling daga, ipagpatuloy mo lang. Pero kung gusto mong mabago ang kalagayan mo sa buhay, simulan mong buksan at baguhin ang iyong isipan.
Money is only an idea. If you want more money simply change your thinking.
 Hindi lahat ng itinuro sa atin ay tama; patunay dito ang kalagayan ng karamihan. Huwag nating ipagkamali na ang pagiging propesyonal ay nangangahulugan ng pagiging mayaman. Ang pagkakaroon ng mataas na pinag-aralan ay hindi rin garantiya ng pagiging matagumpay. Hindi ang natutunan sa paaralan ang magtutulak sa atin pataas kundi ang pagiging aral natin sa usaping pinansyal (financial literacy). Panahon na para talikuran ang pagiging daga. Hindi mo kailangan maging mahirap.


Thursday, January 20, 2011

Sino Ang Bayani Mo?

Meron ka bang tinutularan, hinahangaan o gustong gayahin? Kung wala, bakit?

Lahat tayo ay may mga taga-impluwensya. Sa kanila nagmumula ang mga pwersang bumubuo sa hulmahan ng ating pagkatao. Maaaring sila ay ang ating mga magulang, ninong at ninang, mga kamag-anak, at maaari din na mga character sa kwento o sa kasaysayan, o kaya naman ay mga manunulat o tagapayo. Sinuman sila, masasabi mo bang masaya ka ngayon dahil sa impluwensya nila? Natutulungan ka ba nilang umasenso sa bawat aspeto ng iyong buhay?

Madalas, ang mas hilig nating tingnan ay ang mga trahedya sa ating paligid. Dahil dito, wala rin tayong nakikita kundi kawalan ng  pag-asa. Bilang resulta, mas pinipili nating magreklamo para subukang isisi sa iba ang ating sitwasyon at sa ganun ay hindi na natin kailangang magpagod para ayusin ito. Sinasabi ng ilan, "Si ganito o ganyan nga e, ginawa na ang lahat pero ganun pa rin. May mga tao talagang nakatakdang maging mahirap."

Sa halip na tutukan natin ang mga karanasan at mga taong nagpapakita na ang buhay ay hindi natin hawak, hamunin natin ang ating sarili sa pamamagitan ng mga taong nagtatagumpay sa kabila ng pagiging mahirap. Panahon na para palitan mo ang iyong mga bayani kung ang kanilang kasaysayan, kilos, at estado sa buhay ay nagbibigay lang sa iyo ng kawalan ng pag-asa sa halip na inspirasyon at lakas.

Huwag mong tingnan ang mga taong kayod nang kayod pero nananatiling hirap, dahil ang pag-unlad ay hindi makukuha sa pamamagitan lang ng sipag, dapat din ay alam mo ang iyong ginagawa. Sa halip, pagmasdan mo at pag-aralan ang matatagumpay na tao. Huwag mong sabihin, "Magaling kasi sila," o kaya ay "Talagang mayaman na yun noon pa." Sila ang gawin mong personal na bayani kung saan magmumula ang iyong kaalaman at inspirasyon. Alamin mo ang mga prinsipyong sinusunod nila at huwag mong ipagpilitan ang mga negatibo mong pananaw. Tao sila, tao ka rin; at marami sa mga matagumpay na tao ay nagmula sa ibaba -- sa pagiging mahirap, walang pinag-aralan, at nasa mga imposibleng sitwasyon.

Wala kang mapapala mula sa mga maling tao. Piliin mo ang mga tamang bayani; ang mga pwersang huhugis sa iyong isipan at mga pangarap. Layuan mo ang mga taong negatibo dahil mas madali silang makahawa. Ang tunay na bayani ay yung makapagdadala sa iyo sa kabutihan, kasiyahan, at kasaganaan.